اسماعيل بن محمد مستملى بخارى
16
شرح التعرف لمذهب التصوف ( فارسى )
* انك ، هرك ، چنانك ، همچنانك مىنويسد و آنج و هرج . * در بسيار جايها « ش » را در واژههاى فارسى بىنقطه مىنويسد : بيمار گسته بود . تسنگى ، مىشمرند ، قدرت نداستى ، روا داشتند ، فرستگان ، . . . * ى را گاه ى مىنويسد : خداى ، وى ، كى ، جبارى ؛ و گاه ساده ؛ و مرز مشخصى براى اصول دستورى شناخته نيست . نسخه بر روى هم كمغلط است و مضبوط ، افتادگى آن اندك است . نسخهاى با اعتبار است و از جهت تاريخ پيشتر از ديگر نسخهها . شايسته دانستمش كه اساس كار من قرار گيرد ؛ هرچند كه از تعيين بابها تن زده است . نشان اين نسخه « ا » است . نسخهء قليچ على پاشا : اين نسخه نيز از يادگارهاى شادروان مينوى ، رحمة الله عليه است . از اين نسخه نيز در كتابشناسيها براى بازشناختن خصايص آن خبرى نيافتم . آگاهى من به تعرفهء استاد فقيد است كه بر برگى نوشته بوده : « شرح التعرف اول تا باب 14 . مورخ 714 هجرى . قليچ على پاشا ، 604 ، 255 برگ . براى دانشگاه طهران عكس گرفته شد » . بر برگ اول نسخه با خطى كه پيدا است از كاتب نسخه نيست ولى كهنه است نوشتهاند : المجلد الاول من كشف المحجوب شرح التعرف » . در صفحهء عنوان كتاب آمده است : « كتاب شرح التعرف لمذهب . . . - دو مهر كه بر اينجا زدهاند كلمهء متمم را مخدوش ساخته است - من تأليف الامام الفاضل الكامل المحق المحقق المدقق سلطان العارفين قدوة السالكين ابو ابراهيم اسماعيل بن محمد بن عبد الله البخارى قدس الله روحه العزيز » . در زير اين نوشته به خطى نونويس آمده است : « المجلد الاول من كشف المحجوب » . نسخهء « قليچ على پاشا » نيز به خط نسخ است و كهنه است و در هر صفحه 19 سطر نوشته دارد . شيوهء كتابت نسخه كهنه است و مشخصاتى را كه دربارهء نسخهء « اماسيا » برشمردم در اين نسخه نيز كموبيش ديده مىشود ؛ جز آنكه كه را جاىبهجاى كى مىنويسد . اما دال و ذال را رعايت نمىكند . كاتب نسخه ، عبارتهاى كلابادى را به خطى درشتتر مىنويسد و سپس ترجمه و شرح آن را به خطى ريزتر مىنويسند .